Bulantı ve Kusma Nedeniyle Diş Tedavisi Yaptıramayanlarda Genel Anestezi

Diş tedavisi sırasında bulantı, güçlü öğürme refleksi veya kusma hissi bazı kişiler için önemli bir tedavi güçlüğü oluşturabilir. Ağız içine alet yerleştirilmesi, ölçü alınması, röntgen sensörü kullanılması veya uzun süre ağız açık kalması bazı hastalarda yoğun öğürmeye ve bulantıya neden olabilir.

Bazı kişiler ise yalnızca ağız içine temas olduğunda değil, diş tedavisini düşünürken, belirli kokuları duyduğunda veya geçmişte yaşadığı olumsuz bir deneyimi hatırladığında bile bulantı veya kusma hissi yaşayabilir.

Bu durum hafif düzeyde olduğunda tedavi tekniğinde yapılacak bazı düzenlemeler yeterli olabilir. Ancak bazı hastalar bulantı veya kusma nedeniyle diş tedavisini hiç yaptıramadıklarını, ölçü alınmasına izin veremediklerini veya işlemi birkaç dakika bile sürdüremediklerini ifade edebilir.

Bu durumda farklı yöntemlerin değerlendirilmesi gerekebilir.

Bulantı, öğürme veya kusma nedeniyle standart diş hekimi koltuğunda gerekli tedaviler gerçekleştirilemiyorsa, uygun hastalarda sedasyon veya genel anestezi altında diş tedavisi seçeneklerden biri olarak değerlendirilebilir.

Ancak genel anestezi, bulantı veya kusmanın nedenini tedavi eden bir yöntem değildir. Öncelikle yakınmanın kaynağı, hastanın genel sağlık durumu ve yapılacak dental işlemler birlikte değerlendirilmelidir.

Diş Tedavisi Sırasında Neden Bulantı veya Kusma Olur?

Diş tedavisi sırasında ortaya çıkan bulantının tek bir nedeni olmayabilir.

Bazı hastalarda temel sorun güçlü öğürme refleksidir. Diş aynası, aspiratör, ölçü kaşığı veya başka bir alet dilin arka kısmına veya yumuşak damağa yaklaştığında istemsiz kasılmalar başlayabilir.

Bazı kişilerde ise fiziksel temas çok sınırlı olmasına rağmen yoğun bulantı hissi gelişebilir.

Bunu etkileyebilecek faktörler arasında:

• Güçlü öğürme refleksi,

• Dental aletlerin ağız arka bölgesine teması,

• Ağızda su veya tükürük birikmesi,

• Ölçü materyalinin ağız içinde oluşturduğu doluluk hissi,

• Bazı koku ve tatlara karşı hassasiyet,

• Diş hekimi korkusu ve yoğun kaygı,

• Daha önce yaşanmış olumsuz dental deneyimler,

• Kontrolü kaybetme hissi,

• Burundan rahat nefes alamama,

• Bazı mide veya sindirim sistemi yakınmaları

bulunabilir.

Bu nedenle “Dişçide midem bulanıyor” diyen her hastada aynı yaklaşımın uygulanması doğru olmaz.

Öğürme, Bulantı ve Kusma Aynı Şey midir?

Bu üç kavram günlük dilde birbirinin yerine kullanılabilmektedir ancak tıbbi olarak aynı değildir.

Öğürme refleksi, ağız ve boğaz bölgesindeki bazı uyaranlara karşı ortaya çıkan istemsiz bir koruyucu yanıttır.

Bulantı, kişinin kusacakmış gibi hissetmesidir.

Kusma ise mide içeriğinin dışarı atılmasıyla sonuçlanan daha farklı bir süreçtir.

Bir hastada yalnızca öğürme olabilir. Başka bir hastada öğürmeye bulantı eşlik edebilir. Bazı kişilerde ise gerçekten kusma meydana gelebilir.

Bu ayrım önemlidir çünkü tedavi yaklaşımı yakınmanın nedenine göre değişebilir.

Bulantı Yüzünden Diş Tedavisi Yaptıramıyorsanız İlk Olarak Ne Yapılabilir?

Bulantı veya öğürme refleksi bulunan her hastada ilk seçenek genel anestezi değildir.

Diş hekimi öncelikle sorunun hangi aşamada ortaya çıktığını anlamaya çalışabilir.

Örneğin hasta:

• Muayeneyi tolere ediyor ancak ölçü alamıyorsa,

• Yalnızca ağız içi röntgende zorlanıyorsa,

• Arka bölge dişlerinde işlem yapılırken öğürüyorsa,

• Sadece uzun süren tedavilerde bulantı yaşıyorsa,

tedavi tekniğinin değiştirilmesi yeterli olabilir.

Değerlendirilebilecek bazı yaklaşımlar şunlardır:

• Kısa randevular planlanması,

• Gerektiğinde mola verilmesi,

• Hastayla bir “dur” işareti belirlenmesi,

• Ağız içindeki su ve tükürüğün düzenli uzaklaştırılması,

• Daha küçük veya uygun boyutta aletlerin kullanılması,

• İşlemlerin aşamalara bölünmesi,

• Uygun restorasyonlarda dijital ölçü yöntemlerinin değerlendirilmesi.

Amaç hastayı zorlayarak refleksi bastırmaya çalışmak değil, tedaviyi hastanın toleransına göre düzenlemektir.

Diş Ölçüsü Alırken Kusacak Gibi Oluyorsanız Ne Yapılabilir?

Özellikle protez, kaplama veya implant üstü restorasyon planlanan hastalarda geleneksel ölçü işlemi güçlü öğürme refleksini tetikleyebilir.

Ölçü kaşığının ağızda kapladığı hacim veya materyalin boğaza doğru yayılma hissi bazı hastalar için zorlayıcı olabilir.

Uygun klinik durumlarda ağız içi tarayıcıyla dijital ölçü değerlendirilerek geleneksel ölçü materyaline duyulan ihtiyaç azaltılabilir.

Ancak dijital tarayıcı da ağız içine yerleştirilen bir cihazdır.

Bu nedenle dijital ölçü, bulantı veya öğürme refleksini her hastada tamamen ortadan kaldırmaz.

Bazı hastalarda yalnızca ölçü yönteminin değiştirilmesi yeterli olabilirken, daha belirgin refleksi olan kişilerde farklı yaklaşımlar gerekebilir.

Bulantı ve Öğürme Refleksinde Sedasyon Değerlendirilebilir mi?

Kaygının güçlü öğürme refleksini belirgin biçimde artırdığı bazı kişilerde sedasyon, tedaviye toleransı artırmaya yardımcı olabilecek seçeneklerden biri olabilir.

Sedasyon sırasında hastanın kaygı ve çevresel farkındalık düzeyi kullanılan yönteme göre azaltılır.

Ancak sedasyonun bulantı veya öğürme refleksini her hastada tamamen ortadan kaldıracağı söylenemez.

Sedasyonun düzeyi de önemlidir.

Hafif ve orta sedasyonda hasta genellikle sözlü yönlendirmelere yanıt verebilir. Derin sedasyonda yanıt azalabilir ve solunum desteğine ihtiyaç duyulabilir.

Dental işlemlerde ağrı kontrolü gerektiğinde lokal anestezi ayrıca uygulanır.

Bulantı veya Kusma Yüzünden Diş Tedavisi Yapılamıyorsa Genel Anestezi Bir Alternatif midir?

Bazı hastalarda cevap evet, değerlendirilebilir olabilir.

Özellikle güçlü öğürme refleksi, yoğun bulantı hissi veya kusma nedeniyle gerekli diş tedavilerinin standart klinik ortamında gerçekleştirilemediği durumlarda genel anestezi altında diş tedavisi seçeneklerden biri olarak gündeme gelebilir.

Genel anestezi sırasında kontrollü bilinç kaybı oluşturulur. Hasta işlem sırasında çevresinde olup bitenlerin farkında değildir.

Anestezi ekibi hava yolu, solunum ve dolaşım gibi yaşamsal fonksiyonları takip ederken diş hekimi dental tedavileri gerçekleştirir.

Bu yaklaşım bazı hastalarda:

• Uzun süredir yaptıramadığı dental işlemlerin gerçekleştirilmesi,

• Ölçü veya ağız içi işlemlere tolerans güçlüğünün aşılması,

• Birden fazla gerekli dental işlemin aynı tedavi döneminde planlanması

açısından değerlendirilebilir.

Ancak genel anestezi kararı yalnızca hastanın “çok bulanıyorum” demesine dayanmaz.

Hastanın genel sağlık durumu, bulantı veya kusmanın nedeni, yapılacak diş tedavileri ve alternatif yöntemlerin uygulanabilirliği birlikte değerlendirilmelidir.

Genel Anestezi Bulantı ve Kusma Sorununu Kalıcı Olarak Çözer mi?

Hayır.

Bu ayrım özellikle önemlidir.

Genel anestezi, güçlü öğürme refleksinin veya bulantının altında yatan nedeni tedavi etmez.

Genel anestezi altında dental işlemler gerçekleştirilebilir ancak daha sonraki kontrollerde, ölçü alma işlemlerinde veya hareketli protez kullanımında benzer hassasiyet yeniden ortaya çıkabilir.

Bu nedenle uzun dönem tedavi planında refleksi tetikleyen durumların ayrıca değerlendirilmesi önemlidir.

Sürekli Kusma veya Bulantı Varsa Önce Başka Bir Değerlendirme Gerekir mi?

Evet, bazı durumlarda gerekebilir.

Bulantı yalnızca diş tedavisi sırasında ortaya çıkmıyorsa ve günlük yaşamda da sürekli bulunuyorsa, altta yatan başka bir sağlık sorunu açısından değerlendirme gerekebilir.

Örneğin hastada:

• Sık tekrarlayan kusma,

• Sürekli mide bulantısı,

• Reflü yakınmaları,

• Yutma güçlüğü,

• Burundan nefes alma problemi,

• Açıklanamayan kilo kaybı veya başka sistemik belirtiler

bulunuyorsa bunların sağlık ekibiyle paylaşılması önemlidir.

Genel anestezi, açıklanamayan sürekli bulantı veya kusmanın araştırılmasının yerine geçmez.

Genel Anestezi Öncesinde Açlık Neden Önemlidir?

Bulantı ve kusma öyküsü bulunan hastalarda bu konu özellikle önem taşır.

Genel anestezi sırasında mide içeriğinin solunum yollarına kaçması istenmeyen ciddi durumlardan biridir. Bu nedenle işlem öncesi yeme ve içme kurallarına dikkat edilmesi gerekir.

Ancak hastanın “kusmamak için sabahtan hiçbir şey yemeyeyim” şeklinde kendi kendine bir açlık süresi belirlemesi doğru değildir.

Açlık ve sıvı tüketimiyle ilgili kişisel talimatlar anestezi ekibi tarafından verilir.

İnternetteki genel bilgiler yerine anestezi ekibinin hastaya özel verdiği talimatlar esas alınmalıdır.

Genel Anestezi Altında Hangi Diş Tedavileri Yapılabilir?

Hastanın dental ihtiyacına göre farklı işlemler planlanabilir:

• Diş dolguları,

• Kanal tedavileri,

• Diş çekimleri,

• Gömülü diş işlemleri,

• Diş eti tedavileri,

• İmplant cerrahisi,

• Kaplama ve protez hazırlıkları,

• Uygun durumlarda ölçü veya dijital tarama işlemleri.

Genel anestezi uygulanması, bütün işlemlerin tek seansta mutlaka tamamlanacağı anlamına gelmez.

Bazı tedaviler iyileşme, kontrol, prova veya farklı seanslar gerektirebilir.

Amaç mümkün olduğunca fazla işlem yapmak değil, gerekli tedavileri hastanın koşullarına uygun biçimde gerçekleştirmektir.

Genel Anestezi Tamamen Risksiz midir?

Hayır.

Genel anestezi tıbbi bir uygulamadır ve tamamen risksiz olarak tanımlanamaz.

Risk düzeyi hastanın:

• Yaşına,

• Genel sağlık durumuna,

• Kullanılan ilaçlara,

• Hava yolu özelliklerine,

• Yapılacak işlemin kapsamına

göre değişebilir.

Bulantı ve kusma, genel anestezi sonrasında da bazı hastalarda görülebilen yan etkiler arasındadır. Bu nedenle daha önce anestezi sonrasında belirgin bulantı veya kusma yaşayan kişilerin bunu anestezi uzmanına bildirmesi önemlidir.

Genel anestezi, “bulantısı olan hastada bir daha bulantı olmaz” anlamına gelmez.

Kişiye özgü anestezi planı ve olası riskler işlem öncesinde Anesteziyoloji ve Reanimasyon Uzmanı tarafından değerlendirilir.

Bulantı Nedeniyle Yıllardır Diş Tedavisi Yaptıramayanlar Ne Yapmalı?

Uzun süredir diş tedavisi yaptıramayan bir hastada öncelikle mevcut dental durum değerlendirilmelidir.

Her hasta için aynı anestezi yönteminin uygun olduğu varsayılmamalıdır.

Bazı hastalarda birkaç teknik düzenleme ve kısa randevular yeterli olabilir.

Bazı kişiler sedasyon altında tedaviyi tolere edebilir.

Bulantı, öğürme veya kusma nedeniyle dental tedavinin standart yöntemlerle gerçekleştirilemediği bazı hastalarda ise genel anestezi altında diş tedavisi alternatiflerden biri olarak değerlendirilebilir.

Bu nedenle ilk adım hastanın kendi kendine hangi anestezi yöntemini seçmesi değil, yaşadığı sorunu diş hekimiyle açık biçimde paylaşmasıdır.

Diş hekimi dental tedavileri değerlendirirken, genel anestezi gündeme geldiğinde Anesteziyoloji ve Reanimasyon Uzmanı hastanın tıbbi durumunu ayrıca değerlendirir.

Sonuç

Bulantı, güçlü öğürme refleksi veya kusma nedeniyle diş tedavisi yaptıramamak, bazı hastalarda gerçek ve belirgin bir tedavi güçlüğüdür.

Bu durum hastanın iradesizliği veya yalnızca kendisini yeterince zorlamamasıyla açıklanmamalıdır.

İlk aşamada refleksi tetikleyen faktörlerin anlaşılması, dental tedavi tekniğinin uyarlanması ve uygun durumlarda dijital ölçü gibi yöntemler değerlendirilebilir.

Kaygının belirgin olduğu bazı hastalarda sedasyon seçenekleri düşünülebilir.

Bu yöntemlere rağmen bulantı, öğürme veya kusma nedeniyle gerekli dental tedavilerin gerçekleştirilemediği uygun hastalarda genel anestezi altında diş tedavisi bir alternatif olarak değerlendirilebilir.

Genel anestezi bulantı veya öğürmenin nedenini kalıcı olarak tedavi etmez ve her hasta için gerekli değildir.

Diş hekimi yapılacak dental tedavileri planlarken, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Uzmanı genel anestezi açısından hastayı değerlendirir ve anestezi yönetimini gerçekleştirir.

Amaç, hastayı belirli bir yönteme yönlendirmek değil; bulantı veya kusma nedeniyle yapılamayan gerekli diş tedavilerinin kişiye uygun koşullarda gerçekleştirilebilmesi için bir tedavi planı oluşturmaktır.

Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bulantı, kusma, sedasyon, genel anestezi veya dental tedaviyle ilgili kararlar kişinin tıbbi ve dental değerlendirmesine göre ilgili sağlık profesyonelleri tarafından planlanmalıdır.