Genel Anestezi ile Diş Tedavisi

Genel Anestezi ile Diş Tedavisi

Diş tedavilerinin büyük bölümü lokal anestezi altında ve hasta uyanıkken gerçekleştirilebilir. Ancak bazı çocuk ve yetişkin hastalarda yoğun diş hekimi korkusu, güçlü öğürme refleksi, tedaviye uyum güçlüğü, özel gereksinimler veya kapsamlı dental tedavi ihtiyacı nedeniyle standart diş hekimi koltuğunda tedaviyi sürdürmek zorlaşabilir. Bu durumlarda hastanın özelliklerine göre farklı yaklaşımlar değerlendirilebilir. Genel anestezi ile diş tedavisi de bu seçeneklerden biridir.

Halk arasında sıklıkla “uyutarak diş tedavisi” şeklinde ifade edilen genel anestezi, her hasta için gerekli veya uygun değildir. Tedavi planlanırken öncelikle lokal anestezi, iletişim ve davranış yönlendirme yöntemleri, tedavinin daha kısa seanslara bölünmesi ve uygun hastalarda sedasyon gibi alternatifler dikkate alınır.

Genel anestezi kararı yalnızca yapılacak diş işlemlerinin sayısına göre verilmez. Hastanın yaşı, genel sağlık durumu, tedaviye katılımı, yapılacak işlemlerin kapsamı ve alternatif yöntemlerin uygulanabilirliği birlikte değerlendirilmelidir. Güncel pediatrik diş hekimliği yaklaşımı da özellikle çocuklarda davranış yönlendirme yöntemlerinin kişiye göre planlanmasını; sedasyon ve genel anestezinin ise değerlendirilmesi gereken ileri seçenekler arasında ele alınmasını önermektedir. 

Genel Anestezi Nedir?

Genel anestezi, ilaçlar kullanılarak oluşturulan ve uygulama sonlandırıldığında geri döndürülen kontrollü bilinç kaybı durumudur. Hasta işlem sırasında çevresinde olup bitenlerin farkında değildir.

Genel anestezi yalnızca hastanın “uyutulması” anlamına gelmez. Anestezi sürecinin önemli bir bölümü; hava yolunun, solunumun, dolaşımın ve diğer gerekli yaşamsal fonksiyonların değerlendirilmesi ve yönetilmesidir.

Anestezi ilaçları ve uygulanacak yöntem; hastanın yaşı, kilosu, mevcut hastalıkları, kullandığı ilaçlar, hava yolu özellikleri ve planlanan işlemlerin kapsamı gibi faktörlere göre belirlenir.

Diş hekimi ağız ve diş tedavilerini gerçekleştirirken, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Uzmanı hastanın anestezi değerlendirmesini ve anestezi yönetimini yürütür. Bu nedenle genel anestezi altında diş tedavisi, dental tedavi ile anestezi yönetiminin eş zamanlı olarak yürütüldüğü multidisipliner bir süreçtir.

Genel Anestezi ile Diş Tedavisi Kimlerde Değerlendirilebilir?

Genel anestezi gereksinimi kişiden kişiye farklılık gösterir. Yalnızca diş hekiminden korkmak veya birden fazla diş tedavisine ihtiyaç duymak, tek başına genel anestezi uygulanacağı anlamına gelmez.

Bununla birlikte bazı durumlarda genel anestezi seçeneği gündeme gelebilir.

Yoğun diş hekimi korkusu veya dental fobi yaşayan bazı hastalar diş koltuğuna oturmakta, ağızlarını yeterli süre açık tutmakta veya tedaviyi sürdürmekte güçlük yaşayabilir. Kısa randevular, iletişim düzenlemeleri ve uygun durumlarda sedasyon yeterli olmadığında genel anestezi ayrıca değerlendirilebilir.

Güçlü öğürme refleksi bulunan bazı kişiler ağız içine ölçü kaşığı, röntgen sensörü veya dental alet yerleştirilmesini tolere edemeyebilir. Öğürme, bulantı veya kusma nedeniyle gerekli dental işlemlerin standart koşullarda gerçekleştirilemediği uygun hastalarda farklı anestezi seçenekleri değerlendirilebilir.

Özel Gereksinimli Bireylerde iletişim, duyusal hassasiyet veya hareket kontrolüyle ilişkili özellikler tedavinin gerçekleştirilmesini zorlaştırabilir. Ancak özel gereksinimin veya belirli bir tanının bulunması tek başına genel anestezi gerektirdiği anlamına gelmez.

Bazı hastalarda ise kapsamlı dental tedavi gereksinimi ile tedaviye uyum güçlüğü birlikte bulunabilir. Bu durumda tedavinin farklı seanslara bölünmesi, sedasyon veya genel anestezi seçenekleri hastaya göre değerlendirilir.

Çocuklarda Genel Anestezi ile Diş Tedavisi

Çocuklarda diş tedavisi planlanırken yalnızca çürük sayısına değil; çocuğun yaşı, gelişim düzeyi, dental tedavi ihtiyacı, ağrı veya enfeksiyon varlığı ve tedaviye katılım kapasitesine de bakılır.

Özellikle küçük çocukların uzun süren bir dental işlemi anlaması, ağızlarını uzun süre açık tutması veya hareketsiz kalması her zaman mümkün olmayabilir. Buna karşılık birçok çocuk, uygun iletişim ve davranış yönlendirme yöntemleriyle zaman içinde dental tedaviye uyum sağlayabilir.

Bu nedenle her korkan çocukta veya çok sayıda çürüğü bulunan her çocukta genel anestezi gerekli değildir.

Çocuklarda kullanılabilecek yaklaşımlar basitten daha ileri yöntemlere doğru değerlendirilir. Klinik ortama alıştırma, açıklama, davranış yönlendirme ve lokal anestezi bazı çocuklarda yeterli olabilir. Uygun hastalarda sedasyon değerlendirilebilir. Bu yöntemlerle gerekli tedavinin gerçekleştirilemediği veya farklı klinik gereksinimlerin bulunduğu bazı çocuklarda ise genel anestezi gündeme gelebilir.

AAPD'nin güncel yaklaşımı da çocuğun tıbbi öyküsü, gelişimsel özellikleri, önceki tedavi deneyimleri, tedavinin aciliyeti ve alternatif yöntemlerin birlikte değerlendirilmesini önermektedir. (AAPD)

Özel Gereksinimli Bireylerde Genel Anestezi

Özel Gereksinimli Bireylerde diş tedavisi kişiye özgü olarak planlanmalıdır.

Otizm spektrumuyla ilişkili duyusal özellikler, Down sendromu, gelişimsel veya bilişsel farklılıklar, hareket kontrolü güçlüğü veya farklı iletişim gereksinimleri bulunan bireylerde dental tedavi sırasında ek düzenlemeler gerekebilir.

Ancak aynı tanıya sahip iki kişinin dental tedavi gereksinimi ve tedaviye verdiği yanıt aynı olmak zorunda değildir.

Bazı bireyler lokal anestezi altında tedavi olabilirken, bazı kişilerde daha kısa randevular veya çevresel düzenlemeler gerekebilir. Sedasyon bazı hastalarda değerlendirilebilir. Diğer yöntemlere rağmen gerekli dental işlemlerin gerçekleştirilemediği seçilmiş durumlarda genel anestezi bir seçenek olabilir.

Temel yaklaşım, kişinin tanısından hareketle doğrudan genel anestezi planlamak değil; bireyin ihtiyaçlarına ve klinik değerlendirmeye göre uygulanabilir yöntemi belirlemektir.

Diş Hekimi Korkusu ve Genel Anestezi

Diş hekimi korkusu bazı kişilerde hafif kaygı şeklindeyken, bazı hastalarda tedavinin tamamen ertelenmesine neden olacak düzeyde olabilir.

Geçmişte yaşanan olumsuz deneyimler, iğne korkusu, ağrı duyma endişesi, dental cihazların sesi veya tedavi sırasında kontrolü kaybetme hissi dental kaygıyı artırabilir.

Bu durumda ilk yaklaşım her zaman genel anestezi değildir. Hastanın hangi aşamadan korktuğunun anlaşılması ve buna göre bir plan oluşturulması önemlidir.

Diş hekimi korkusu yaşayan bir hastada tedavi; iletişim, kısa randevular, kademeli alıştırma, lokal anestezi ve uygun durumlarda sedasyon gibi seçeneklerle planlanabilir. Bu yöntemlerle gerekli tedavinin gerçekleştirilemediği bazı hastalarda genel anestezi ayrıca değerlendirilebilir.

Güçlü Öğürme Refleksi Nedeniyle Diş Tedavisi Yapılamıyorsa Ne Olur?

Bazı hastalar ağızlarına ölçü kaşığı alamadıklarını, röntgen sensörüne tahammül edemediklerini veya dental aletler ağız arkasına yaklaştığında yoğun biçimde öğürdüklerini ifade eder.

Bu durum halk arasında sıklıkla “bulantı refleksi” olarak tanımlansa da çoğu zaman güçlü öğürme refleksi söz konusudur.

Öncelikle refleksi tetikleyen işlemler belirlenebilir. Daha küçük dental aletler, kısa çalışma aralıkları, uygun aspirasyon veya bazı tedavilerde dijital ölçü gibi yöntemler yardımcı olabilir.

Kaygının öğürme refleksini belirgin biçimde artırdığı uygun hastalarda sedasyon düşünülebilir.

Öğürme, bulantı veya kusma nedeniyle gerekli dental tedavinin diğer yöntemlerle gerçekleştirilemediği bazı hastalarda genel anestezi altında diş tedavisi bir alternatif olarak değerlendirilebilir.

Genel anestezinin öğürme refleksinin nedenini kalıcı olarak tedavi etmediği de bilinmelidir.

Genel Anestezi Öncesinde Nasıl Değerlendirme Yapılır?

Genel anestezi sürecinin önemli aşamalarından biri işlem öncesi tıbbi değerlendirmedir.

Anesteziyoloji ve Reanimasyon Uzmanı hastanın mevcut hastalıklarını, düzenli kullandığı ilaçları, alerjilerini, önceki ameliyat ve anestezi deneyimlerini ve hava yolu özelliklerini değerlendirir.

Önceki bir anestezi sırasında yaşanan önemli bir durum varsa mutlaka bildirilmelidir. Düzenli kullanılan reçeteli ilaçların yanı sıra gerektiğinde reçetesiz kullanılan ürünler ve takviyeler hakkında da bilgi verilmelidir.

Her hastaya aynı tetkiklerin yapılması gerekmez. Tetkik ihtiyacı hastanın sağlık durumuna ve planlanan işleme göre belirlenir.

Çocuklarda yakın zamanda geçirilen ateşli hastalık, öksürük veya solunum yolu enfeksiyonu gibi değişikliklerin de işlem öncesinde anestezi ekibiyle paylaşılması önemlidir.

Royal College of Anaesthetists da anestezi öncesinde kişinin sağlık durumu, kullandığı ilaçlar, önceki anestezi deneyimleri ve anestezi seçeneklerinin hasta ile değerlendirilmesinin önemini vurgulamaktadır. (The Royal College of Anaesthetists)

Genel Anestezi Öncesinde Açlık Neden Önemlidir?

Genel anestezi öncesinde hastaya yemek ve sıvı tüketimiyle ilgili belirli talimatlar verilir.

Bu süre herkes için aynı olmayabilir. Yiyeceğin veya sıvının türü, hastanın yaşı ve tıbbi durumu hazırlık planını etkileyebilir.

Bu nedenle internetten öğrenilen genel açlık süreleri yerine anestezi ekibinin kişiye özel verdiği talimatlara uyulmalıdır.

Düzenli kullanılan ilaçlar da hekim önerisi olmadan kesilmemeli veya dozları değiştirilmemelidir.

Hazırlık talimatlarına uyulamadığında sağlık ekibi bilgilendirilmelidir.

Genel Anestezi ile Diş Tedavisi Nasıl Yapılır?

İşlem günü öncelikle hastanın kimliği, sağlık bilgileri, hazırlık durumu, dental tedavi planı ve gerekli onamlar kontrol edilir.

Anestezi başlatıldıktan sonra hastanın klinik durumuna uygun monitorizasyon yapılır. Kalp ritmi, kan basıncı, oksijenlenme, solunum ve gerekli diğer fizyolojik parametreler işlem boyunca değerlendirilir.

Anestezi ekibi hastanın anestezi ve yaşamsal fonksiyonlarının yönetimini sürdürürken, diş hekimi planlanan dental işlemleri gerçekleştirir.

Tedavi sırasında ağız içinde önceden değerlendirilemeyen yeni bulgular ortaya çıkabilir. Bu nedenle dental planın bazı bölümleri klinik bulgulara göre yeniden değerlendirilebilir.

İşlemler tamamlandıktan sonra anestezi sonlandırılır ve hasta derlenme sürecinde takip edilir.

Genel Anestezi Altında Hangi Diş Tedavileri Yapılabilir?

Hastanın ihtiyacına göre genel anestezi altında farklı dental tedaviler planlanabilir.

Dolgu ve restoratif tedaviler, uygun dişlerde kanal veya pulpa tedavileri, diş çekimleri, gerekli cerrahi işlemler, periodontal tedaviler ve uygun hastalarda implant cerrahisi bunlar arasında yer alabilir.

Ancak genel anestezi uygulanması, bütün dişlerin çekileceği veya bütün işlemlerin aynı seansta mutlaka yapılacağı anlamına gelmez.

Korunabilecek dişler klinik durumlarına göre değerlendirilmelidir.

İmplant veya protez tedavilerinde de iyileşme, ölçü, prova ve protetik aşamalar nedeniyle farklı randevular gerekebilir.

Tüm Diş Tedavileri Tek Seansta Tamamlanabilir mi?

Genel anestezi altında uygun hastalarda birden fazla dental işlem aynı seansta planlanabilir.

Özellikle tekrar eden randevulara uyum sağlamakta güçlük yaşayan kişilerde bu yaklaşım tedavi planının bir parçası olabilir.

Ancak bütün tedavilerin tek seansta tamamlanacağı garanti edilemez.

Cerrahi işlemlerin kapsamı, hastanın genel durumu, işlem süresi ve iyileşme gerektiren tedaviler dikkate alınmalıdır.

Amaç mümkün olan en fazla işlemi yapmak değil, gerekli dental tedavileri hastanın klinik durumuna uygun kapsamda gerçekleştirmektir.

Genel Anestezi ile Sedasyon Aynı Şey midir?

Hayır.

Sedasyon ile genel anestezi farklı uygulamalardır.

Sedasyon sırasında hastanın kaygısı ve çevresel farkındalığı azaltılır. Sedasyonun düzeyine göre hasta sözlü yönlendirmelere yanıt verebilir.

Genel anestezide ise kontrollü bilinç kaybı bulunmaktadır.

Sedasyon veya genel anestezi aynı zamanda lokal anestezinin yerine geçen yöntemler değildir. Dental ağrı kontrolü gerektiğinde lokal anestezi ayrıca uygulanabilir.

Hangi yöntemin tercih edileceği “hangisi daha iyi?” sorusuyla değil, “bu hasta ve yapılacak tedavi için hangi yaklaşım daha uygun?” sorusuyla değerlendirilmelidir.

Genel Anestezinin Riskleri Var mıdır?

Genel anestezi tıbbi bir uygulamadır ve tamamen risksiz olarak tanımlanamaz.

Risk düzeyi herkes için aynı değildir. Hastanın yaşı, genel sağlık durumu, eşlik eden hastalıkları, kullandığı ilaçlar, hava yolu özellikleri ve yapılacak işlemin kapsamı değerlendirmeyi etkileyebilir.

Anestezi sonrasında bazı hastalarda bulantı, uyku hâli, titreme veya boğazda rahatsızlık gibi geçici etkiler görülebilir.

Daha ciddi komplikasyonlar da tıbbi olarak mümkündür. Bu nedenle kişinin kendi riskini başka hastaların deneyimleri veya yalnızca internet üzerindeki genel bilgiler üzerinden değerlendirmesi doğru değildir.

Kişiye özgü anestezi riskleri, işlem öncesinde Anesteziyoloji ve Reanimasyon Uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.

Genel Anestezi Sonrasında Ne Olur?

Dental tedavi tamamlandıktan sonra anestezi ilaçları sonlandırılır ve hasta kontrollü olarak derlenme sürecine alınır.

Bu dönemde hastanın bilinç düzeyi, solunumu, dolaşımı ve genel durumu takip edilir.

Uygun hastalarda gerekli gözlem ve klinik değerlendirme sonrasında aynı gün taburculuk değerlendirilebilir. Bazı hastalarda ise daha uzun gözlem gerekebilir.

Taburculuk sonrasında beslenme, ilaç kullanımı, ağız bakımı ve fiziksel aktivite hakkında verilen kişisel önerilere uyulmalıdır.

Çocuklarda işlem sonrasında sorumlu bir yetişkinin gözetimi önemlidir.

Genel Anestezi Kararı Verilirken Hangi Sorular Sorulabilir?

Hasta veya aileler değerlendirme sırasında şu konuları sağlık ekibiyle görüşebilir:

Genel anestezi neden değerlendiriliyor?
Tedavinin lokal anestezi veya sedasyonla yapılabilmesi mümkün mü?
Hangi diş tedavileri planlanıyor?
İşlemlerin tamamının aynı seansta yapılması bekleniyor mu?
Kişiye özgü anestezi riskleri nelerdir?
İşlem öncesinde hangi hazırlıklar yapılmalıdır?
Tedavi sonrasında nasıl bir takip gerekecektir?

Bu soruların açık biçimde değerlendirilmesi, hasta ve ailesinin tedavi sürecini daha iyi anlamasına yardımcı olabilir.

Sonuç

Genel anestezi ile diş tedavisi, standart dental koşullarda gerekli tedavilerin gerçekleştirilmesinin güç olduğu bazı çocuk ve yetişkin hastalarda değerlendirilebilen seçeneklerden biridir.

Yoğun diş hekimi korkusu, güçlü öğürme refleksi, tedaviye uyum güçlüğü, bazı özel gereksinimler veya kapsamlı dental tedavi ihtiyacı genel anestezinin değerlendirilmesine neden olabilir. Ancak bu durumlardan herhangi birinin bulunması tek başına genel anestezi uygulanacağı anlamına gelmez.

Öncelikle lokal anestezi, iletişim ve davranış yönlendirme yöntemleri ile uygun hastalarda sedasyon gibi alternatifler değerlendirilmelidir.

Diş hekimi gerekli dental tedavileri planlarken, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Uzmanı hastanın anestezi açısından değerlendirilmesini ve anestezi yönetimini gerçekleştirir.

Temel yaklaşım, hastayı belirli bir anestezi yöntemine yönlendirmek değil; dental gereksinimleri, genel sağlık durumunu, tedaviye uyumu ve uygulanabilecek alternatifleri birlikte değerlendirerek kişiye uygun bir tedavi planı oluşturmaktır.

Tüm bu tedavileri ve ameliyatne  örneklerini https://yenidis.com/tr/dis-hekimligi-ameliyathanesi adresinden nceliyebilirsiniz

Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Genel anestezi, sedasyon veya dental tedavi kararı kişinin tıbbi ve dental değerlendirmesi sonucunda ilgili sağlık profesyonelleri tarafından kişiye özel olarak planlanmalıdır.